گاهی یک شخصیت بازی ویدیویی آنقدر با یک کنسول یا برند گره میخورد که به بخشی از هویت آن تبدیل میشود. کافی است نام سونیک را بشنویم تا بسیاری از گیمرها به یاد سگا بیفتند یا با دیدن ماریو، بلافاصله نام نینتندو در ذهنشان شکل بگیرد. این شخصیتها در صنعت بازی با مفهوم «مسکات» ارتباط پیدا کردهاند؛ چهرههایی که میتوانند یک شرکت، کنسول یا نسل خاصی از بازیهای ویدیویی را نمایندگی کنند.
اما مسکات کنسولها همیشه یک شخصیت رسمی و از پیش تعیینشده نیست. گاهی یک کاراکتر به دلیل حضور در چندین بازی مهم، محبوبیت زیاد یا ارتباط نزدیک با یک پلتفرم، بهصورت غیررسمی به نماد آن تبدیل میشود.
از روزهای رقابت سگا جنسیس و Super Nintendo گرفته تا دوران پلیاستیشن 5، شخصیتهای زیادی چنین نقشی داشتهاند. در ادامه نگاهی به مشهورترین مسکاتها و شخصیتهای نمادین کنسولهای بازی خواهیم داشت.
مسکات کنسول چیست؟
مسکات در صنعت بازی معمولاً به شخصیتی گفته میشود که نماینده یک شرکت، برند یا پلتفرم است. چنین شخصیتی باید بهراحتی قابل تشخیص باشد و بتواند ویژگیهایی را که شرکت سازنده میخواهد به مخاطب منتقل کند، نشان دهد.
برای مثال، سونیک با سرعت و انرژی زیاد شناخته میشود؛ ویژگیهایی که سگا در دوران رقابت با نینتندو روی آنها تأکید داشت. ماریو نیز بهمرور به نماد بازیهای خانوادگی و خلاقانه نینتندو تبدیل شد.
با این حال، نباید هر شخصیت محبوب یک کنسول را مسکات رسمی بدانیم. شخصیتهایی مانند کریتوس یا کرش بندیکوت بیشتر «شخصیتهای نمادین یک پلتفرم» محسوب میشوند تا مسکات رسمی شرکت سازنده.
سگا جنسیس؛ جایی که سونیک به نماد سگا تبدیل شد
سگا جنسیس که در بسیاری از بازارها با نام Mega Drive شناخته میشود، یکی از مهمترین کنسولهای نسل ۱۶ بیتی بود. اما بخش بزرگی از هویت این دستگاه با ظهور سونیک شکل گرفت.
سگا برای رقابت با ماریو به شخصیتی نیاز داشت که متفاوت باشد. نتیجه این تلاش، Sonic the Hedgehog بود؛ خارپشت آبی رنگی که سرعت بالا و طراحی متفاوتش خیلی زود مورد توجه گیمرها قرار گرفت.
اولین بازی Sonic the Hedgehog در سال ۱۹۹۱ منتشر شد و به یکی از مهمترین عناوین جنسیس تبدیل شد. سونیک در مدت کوتاهی از یک شخصیت بازی به نماد اصلی سگا تبدیل شد.
به همین دلیل، وقتی صحبت از مسکات سگا میشود، تقریباً همیشه اولین نامی که مطرح میشود سونیک است.
Super Nintendo؛ ماریو همچنان چهره اصلی نینتندو
نینتندو در زمان عرضه SNES نیازی به معرفی یک شخصیت کاملاً جدید نداشت. ماریو پیش از آن به یکی از شناختهشدهترین شخصیتهای صنعت بازی تبدیل شده بود. Super Mario World یکی از بازیهای شاخص این کنسول بود و حضور ماریو در آن باعث شد ارتباط میان این شخصیت و سختافزار نینتندو بیش از گذشته تقویت شود.
ماریو تفاوت مهمی با بسیاری از مسکاتهای دیگر دارد؛ او فقط نماد یک کنسول نیست. این شخصیت در طول دههها به چهره اصلی برند نینتندو تبدیل شده و حتی برای بسیاری از افراد خارج از دنیای بازی نیز شناختهشده است.
Sega Saturn؛ سونیک در کنار چهرههای تازه
Sega Saturn نتوانست موفقیت جنسیس را تکرار کند و دوره متفاوتی برای سگا رقم خورد. سونیک همچنان مهمترین شخصیت این شرکت بود، اما این کنسول نتوانست یک بازی سهبعدی از سری اصلی Sonic ارائه کند که بتواند تأثیر عناوین جنسیس را تکرار کند.
در این دوره شخصیتهایی مانند Nights نیز مورد توجه قرار گرفتند. با این حال، هیچکدام نتوانستند جایگاه سونیک را بهعنوان نماد اصلی سگا از آن خود کنند.
ساترن به همین دلیل نمونهای جالب در تاریخ مسکاتهای کنسولها محسوب میشود؛ شخصیتی که برند را نمایندگی میکرد، اما خود کنسول نتوانست مسکات جدیدی در همان سطح ایجاد کند.
Nintendo 64؛ ماریو وارد دنیای سهبعدی شد
نینتندو 64 یکی از مهمترین کنسولهای نسل پنجم بود و ورود ماریو به دنیای سهبعدی یکی از نقاط عطف آن محسوب میشود.
Super Mario 64 نشان داد که یک بازی پلتفرمر میتواند در محیط سهبعدی نیز همان جذابیت نسخههای دوبعدی را حفظ کند. ماریو در این دوره بار دیگر ثابت کرد که چرا یکی از قدرتمندترین شخصیتهای برند نینتندو است.
البته لینک نیز با انتشار The Legend of Zelda: Ocarina of Time به یکی از مهمترین شخصیتهای Nintendo 64 تبدیل شد. بنابراین اگرچه ماریو نماد اصلی نینتندو بود، لینک نیز نقش بسیار مهمی در هویت این کنسول داشت.
پلیاستیشن 1؛ کرش بندیکوت و یک مسکات غیررسمی
اولین کنسول پلیاستیشن از ابتدا یک مسکات رسمی و مشخص مانند سونیک یا ماریو نداشت. با این حال، Crash Bandicoot به یکی از مهمترین شخصیتهای مرتبط با این پلتفرم تبدیل شد.
کرش توسط Naughty Dog ساخته شد و بازیهای این مجموعه در دهه ۱۹۹۰ یکی از شناختهشدهترین عناوین پلیاستیشن بودند.
ظاهر کارتونی، طراحی عجیب و گیمپلی متفاوت باعث شد کرش به چهرهای آشنا برای کاربران پلیاستیشن تبدیل شود. حتی رقابت رسانهای میان Crash Bandicoot و Super Mario 64 باعث شد این شخصیت در آن دوران بیش از پیش با پلیاستیشن گره بخورد.
با وجود این، کرش را باید بیشتر یک نماد غیررسمی پلیاستیشن دانست تا مسکات رسمی سونی.
Sega Dreamcast؛ آخرین میدان بزرگ سگا
Dreamcast آخرین کنسول خانگی سگا بود و سونیک در این دستگاه نیز نقش مهمی داشت.
Sonic Adventure یکی از عناوین شاخص Dreamcast بود و تلاش میکرد شخصیت محبوب سگا را در محیطهای سهبعدی گستردهتر معرفی کند.
اگرچه Dreamcast از نظر تجاری نتوانست با رقبای خود رقابت کند، اما بسیاری از طرفداران همچنان آن را یکی از خلاقانهترین کنسولهای سگا میدانند.
سونیک نیز تا پایان دوران حضور سگا در بازار سختافزار، مهمترین نماد این شرکت باقی ماند.
پلیاستیشن 2؛ از جک و دکستر تا کریتوس
پلیاستیشن 2 برخلاف نسل اول، مجموعه بسیار بزرگی از بازیهای اختصاصی داشت. همین موضوع باعث شد انتخاب یک مسکات واحد برای آن دشوار باشد.
Jak and Daxter یکی از مجموعههای مهم این کنسول بود. Ratchet & Clank نیز شخصیتهایی را معرفی کرد که ارتباط نزدیکی با برند پلیاستیشن پیدا کردند.
اما یکی از مهمترین اتفاقات، معرفی God of War و شخصیت کریتوس بود.
کریتوس نخستین بار در پلیاستیشن 2 ظاهر شد و خیلی زود به یکی از شناختهشدهترین شخصیتهای تاریخ پلیاستیشن تبدیل شد. با وجود این، او مسکات رسمی پلیاستیشن 2 نبود و بهتر است از او بهعنوان یکی از شخصیتهای نمادین این پلتفرم یاد کنیم.
Xbox؛ مستر چیف وارد میشود
مایکروسافت هنگام ورود به بازار کنسولها به شخصیتی نیاز داشت که بتواند هویت Xbox را نمایندگی کند. Master Chief از مجموعه Halo خیلی زود این نقش را بر عهده گرفت.
Halo: Combat Evolved یکی از مهمترین بازیهای زمان عرضه Xbox بود و تأثیر زیادی بر موفقیت این کنسول داشت.
Master Chief برخلاف شخصیتهایی مانند ماریو و سونیک، ظاهری نظامی و جدی داشت. همین تفاوت به Xbox هویت متفاوتی در بازار کنسولها داد.
امروز نیز Master Chief یکی از واضحترین نمونههای مسکات یک پلتفرم محسوب میشود.
PlayStation 3؛ Sackboy بهعنوان یک چهره متفاوت
پلیاستیشن 3 شاهد ظهور شخصیتهای مختلفی بود، اما Sackboy یکی از متفاوتترین آنها بود. این شخصیت عروسکی با بازی LittleBigPlanet شناخته شد؛ عنوانی که خلاقیت بازیکنان و امکان ساخت مراحل مختلف را به بخش مهمی از تجربه بازی تبدیل کرده بود.
ظاهر ساده و دوستداشتنی Sackboy باعث شد این شخصیت به یکی از چهرههای قابل تشخیص پلیاستیشن 3 تبدیل شود. با این حال، همانند کرش و کریتوس، Sackboy نیز مسکات رسمی تمام برند پلیاستیشن محسوب نمیشود.
Xbox 360؛ Master Chief در اوج محبوبیت
در نسل هفتم، Master Chief همچنان یکی از مهمترین شخصیتهای Xbox بود.
Halo 3 یکی از بزرگترین بازیهای این کنسول محسوب میشد و موفقیت آن جایگاه Master Chief را بهعنوان چهره اصلی برند Xbox محکمتر کرد.
در کنار او، Marcus Fenix از مجموعه Gears of War نیز به یکی از شخصیتهای شاخص Xbox 360 تبدیل شد، اما Master Chief همچنان مهمترین نماد این پلتفرم باقی ماند.
Nintendo Wii؛ ماریو و عصر بازیهای حرکتی
Nintendo Wii استراتژی متفاوتی نسبت به بسیاری از کنسولهای همنسل خود داشت. کنترلرهای حرکتی باعث شدند افراد زیادی که پیشتر گیمر حرفهای نبودند نیز به سراغ بازیهای ویدیویی بروند.
در این نسل، ماریو همچنان یکی از اصلیترین چهرههای نینتندو بود. Super Mario Galaxy و دنباله آن از مهمترین بازیهای Wii بودند.
در کنار ماریو، شخصیتهایی مانند لینک، دانکی کونگ و کربی نیز در مجموعه بازیهای نینتندو حضور داشتند.
PlayStation 4؛ دوران پایان مسکات واحد
پلیاستیشن 4 نمونه خوبی از تغییر مفهوم مسکات در صنعت بازی است.
سونی دیگر برای معرفی هویت کنسول خود به یک شخصیت خاص متکی نبود. بهجای آن، مجموعهای از بازیهای بزرگ و شخصیتهای مختلف این برند را نمایندگی میکردند.
کریتوس در God of War، آلووی در Horizon، نیتن دریک در Uncharted و شخصیتهای The Last of Us هرکدام بخشی از هویت پلیاستیشن را تشکیل دادند.
به همین دلیل، انتخاب یک «مسکات پلیاستیشن 4» قطعی کار سادهای نیست.
Xbox One؛ Master Chief همچنان نماد Xbox
مایکروسافت برخلاف سونی همچنان یک شخصیت بسیار مشخص برای برند خود داشت.
Master Chief و مجموعه Halo در نسل Xbox One نیز حضور داشتند و Halo 5: Guardians یکی از عناوین مهم این دوره بود.
در کنار Halo، مجموعه Gears of War نیز با شخصیتهای خود نقش مهمی در هویت Xbox ایفا کرد، اما Master Chief همچنان شناختهشدهترین شخصیت این برند بود.
Nintendo Switch؛ ماریو و لینک
Nintendo Switch بار دیگر قدرت شخصیتهای قدیمی نینتندو را نشان داد.
Super Mario Odyssey یکی از مهمترین بازیهای این کنسول بود و ماریو را به یکی از چهرههای اصلی Switch تبدیل کرد.
از طرف دیگر، The Legend of Zelda: Breath of the Wild نقش لینک را در این نسل بسیار پررنگ کرد. Tears of the Kingdom نیز این محبوبیت را ادامه داد.
در نتیجه، Switch را میتوان کنسولی دانست که در آن ماریو و لینک هر دو نقش مهمی در هویت برند داشتند.
PlayStation 5؛ آیا Astro مسکات جدید پلیاستیشن است؟
در نسل نهم، سونی شخصیتی دارد که بیش از گذشته به مفهوم مسکات نزدیک شده است: Astro.
این ربات کوچک ابتدا در پروژههای مختلف پلیاستیشن دیده شد و بعدها با Astro Bot Rescue Mission توجه بیشتری به خود جلب کرد.
اما نقطه مهم برای تبدیل Astro به یک چهره شاخص پلیاستیشن، انتشار Astro’s Playroom همراه با پلیاستیشن 5 بود. این بازی روی کنسول نصب شده بود و علاوه بر معرفی ویژگیهای کنترلر DualSense، ادای احترامی به تاریخ پلیاستیشن محسوب میشد.
پس از آن، انتشار Astro Bot در سال ۲۰۲۴ جایگاه این شخصیت را بیشتر تقویت کرد.
به همین دلیل، اگر امروز بخواهیم از میان شخصیتهای جدید، نزدیکترین گزینه به «مسکات پلیاستیشن 5» را انتخاب کنیم، Astro یکی از منطقیترین انتخابهاست.
جدول مسکات و شخصیتهای نمادین کنسولها
| کنسول | شخصیت نمادین | وضعیت |
|---|---|---|
| Sega Genesis / Mega Drive | Sonic | نماد اصلی سگا |
| Super Nintendo | Mario | نماد اصلی نینتندو |
| Sega Saturn | Sonic / Nights | شخصیتهای شاخص سگا |
| Nintendo 64 | Mario / Link | شخصیتهای اصلی نینتندو |
| PlayStation 1 | Crash Bandicoot | نماد غیررسمی |
| Sega Dreamcast | Sonic | نماد اصلی سگا |
| PlayStation 2 | Kratos / Jak | شخصیتهای شاخص |
| Xbox | Master Chief | نماد اصلی Xbox |
| PlayStation 3 | Sackboy / Kratos | شخصیتهای شاخص |
| Xbox 360 | Master Chief | نماد اصلی Xbox |
| Nintendo Wii | Mario | نماد اصلی نینتندو |
| PlayStation 4 | Kratos / Aloy / Nathan Drake | چند شخصیت شاخص |
| Xbox One | Master Chief | نماد اصلی Xbox |
| Nintendo Switch | Mario / Link | شخصیتهای اصلی نینتندو |
| PlayStation 5 | Astro | نزدیکترین گزینه به مسکات نسل جدید |
تفاوت مسکات رسمی با شخصیت نمادین چیست؟
این تفاوت اهمیت زیادی دارد و گاهی در فهرستهای مربوط به مسکات کنسولها نادیده گرفته میشود.
یک شرکت ممکن است شخصیت خاصی را بهطور رسمی برای معرفی برند خود انتخاب کند. سونیک و Master Chief نمونههای نزدیک به این مفهوم هستند.
در مقابل، گاهی یک شخصیت بدون اینکه رسماً مسکات باشد، به دلیل موفقیت بازیهایش با یک کنسول گره میخورد. Crash Bandicoot و Kratos نمونههایی از این حالت هستند.
بنابراین بهتر است هنگام صحبت درباره «مسکات کنسولها»، بین مسکات رسمی، شخصیت تبلیغاتی و کاراکتر نمادین یک پلتفرم تفاوت قائل شویم.
چرا مسکاتهای کنسولها دیگر مثل گذشته نیستند؟
در دهههای ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰، رقابت میان شرکتهای سازنده کنسول بسیار وابسته به شخصیتها و بازیهای اختصاصی بود. سونیک و ماریو تقریباً بهعنوان نمایندگان دو شرکت در رقابت با یکدیگر شناخته میشدند.
اما صنعت بازی بهمرور بزرگتر شد. کنسولها حالا مجموعهای از بازیهای بزرگ، سرویسهای آنلاین، استودیوهای متعدد و برندهای مختلف دارند.
به همین دلیل، شرکتهایی مانند سونی دیگر به یک شخصیت واحد برای معرفی کنسول وابسته نیستند.
با این حال، شخصیتهایی مانند Astro نشان میدهند که مسکات همچنان میتواند در عصر جدید نیز جایگاه خود را پیدا کند.
معروفترین مسکاتهای تاریخ کنسولها کداماند؟
اگر معیار را میزان ارتباط شخصیت با برند و تأثیر آن بر فرهنگ بازیهای ویدیویی قرار دهیم، چند نام بیشتر از بقیه برجسته هستند:
- Sonic؛ مهمترین نماد تاریخ سگا
- Mario؛ شناختهشدهترین چهره نینتندو
- Master Chief؛ یکی از مهمترین نمادهای Xbox
- Crash Bandicoot؛ یکی از مشهورترین نمادهای غیررسمی پلیاستیشن
- Kratos؛ یکی از شاخصترین شخصیتهای پلیاستیشن
- Sackboy؛ چهره محبوب دوران PlayStation 3
- Astro؛ یکی از مهمترین شخصیتهای جدید پلیاستیشن
البته رتبهبندی چنین شخصیتهایی تا حد زیادی به معیار مورد استفاده بستگی دارد و نمیتوان یک فهرست کاملاً قطعی برای آن ارائه کرد.
جمعبندی؛ از سونیک تا Astro
تاریخ مسکاتهای کنسولها در واقع بخشی از تاریخ خود صنعت بازیهای ویدیویی است. در دوران نسلهای قدیمی، شرکتها تلاش میکردند با خلق یک شخصیت بهیادماندنی، هویت مشخصی برای برند خود بسازند.
سونیک برای سگا چنین نقشی داشت و ماریو نیز به نماد همیشگی نینتندو تبدیل شد. در دنیای Xbox، Master Chief یکی از موفقترین نمونههای این استراتژی بود و در پلیاستیشن نیز شخصیتهایی مانند Crash، Kratos و Sackboy در دورههای مختلف به چهرههای نمادین این برند تبدیل شدند.
حالا در نسل پلیاستیشن 5، Astro در حال طی کردن مسیری مشابه است. شاید هنوز برای اینکه او را به اندازه سونیک یا ماریو یک مسکات تاریخی بدانیم زود باشد، اما حضور پررنگش در اکوسیستم پلیاستیشن نشان میدهد که شخصیتهای نمادین هنوز هم میتوانند بخشی از هویت یک کنسول باشند.
در نهایت، چیزی که سونیک، ماریو، Master Chief و Astro را ماندگار میکند، صرفاً ظاهر آنها نیست؛ بلکه خاطراتی است که چندین نسل از گیمرها با این شخصیتها و کنسولهایشان ساختهاند.
منبع: https://game-a-tech.com
